Boek Moedig leiderschap

Inhoudsopgave

Over de auteur

Rob Marrevee studeerde andragogie aan de KU te Nijmegen. Hij specialiseerde zich daarna in persoonlijk leiderschap bij het Instituut voor Toegepaste Integrale Psychologie en Phoenix Opleidingen.

Hij werkt graag met en voor ambitieuze (midden) managers. Het middenmanagement speelt een cruciale rol in de verbinding tussen de werkvloer en het hoger management. Zij hebben moed nodig om een sterke brug te kunnen zijn.

Rob ontwikkelde het Moedig Leiderschap-programma speciaal voor mannen die in de valkuil stappen van hard werken, veel op zichzelf zijn en in hun hoofd zitten en te weinig in hun lijf. Hij helpt ze graag hun gevoelens te leren kennen en te uiten.

Te verwoorden waar ze voor staan en waar ze voor gaan. Letterlijk en figuurlijk naar buiten te treden om bruggen te leggen voor verbinding.

Rob werkte als managementtrainer voor grote trainingsbureaus waaronder de Politieacademie, Boertien en Partners, Vergouwen Overduin, GITP Organisatieadvies en Schouten en Nelissen.

Gedurende zijn carrière is Rob steeds meer bekend komen te staan als een creatieve, ambitieuze en betrokken coach die bijzondere resultaten levert.

Inleiding

Je hebt dit boek waarschijnlijk gekozen omdat je het niveau en de impact van je leiderschap wilt verbeteren, maar niet weet hoe. In bepaalde belangrijke situaties voel je je onzeker over je prestaties, en je wilt dat veranderen. Je wilt moedig leidinggeven, moedig samenwerken.

Door jezelf te ontwikkelen in persoonlijk leiderschap en op een natuurlijke manier verbinding te maken met jezelf en met de ander, kun jij voor jouw toehoorders, medewerkers en/of jouw organisatie van grote waarde zijn. Dat noem ik moedig leiderschap. Het is moedig om met een open blik naar jezelf te kijken en naar hoe je met anderen samenwerkt.

Ook al zullen we sommige mensen moediger noemen dan anderen: je kunt niet permanent moedig zijn. Moed is geen eigenschap. Moed is verbonden aan bepaalde momenten. Ik nodig je uit om te onderzoeken wat er met je gebeurt op momenten waarop het spannend voor je wordt. Je zult het in je lijf ervaren. De eerste stap op weg naar moedig leiderschap is deze situaties herkennen en erkennen.

Als ik tijdens een grote bijeenkomst het woord krijg voel ik alle ogen op mij gericht, en ik ga dan extra mijn best doen om deskundig en slim over te komen. Dat zorgt vrijwel meteen voor een verkramping in mijn lijf. Mijn adem wordt oppervlakkig en ik vind het lastig om het publiek echt aan te kijken.

Dit boek geeft je handvatten om je zelfvertrouwen te ontwikkelen, zodat je in spannende situaties de keuzes maakt die je wilt maken en niet toegeeft aan je eerste impuls: weglopen, bevriezen of gaan vechten.

De focus ligt op de kwaliteit van de relatie met jezelf en met anderen. Dat vraagt van je om oprecht en moedig te zijn. Op deze manier ben je ook een inspiratie voor anderen.

Lees dit boek zoals je wilt. De hoofdstukken volgen logisch op elkaar, maar je kunt ze ook door elkaar lezen. Elk hoofdstuk eindigt met een samenvatting en met verwijzingen naar wat je kunt doen om moediger te worden. Op mijn website vind je passende oefeningen en theorie.

1. Ken je geschiedenis

[i]Ik ben een adoptievader van twee zonen. Vlak na de adoptie van onze kinderen hebben we een familieopstelling gedaan. Het heeft mijn ogen geopend voor hoeveel impact iemands familiegeschiedenis op de rest van zijn leven heeft.

Mijn zonen vinden beiden maar moeilijk hun weg in het leven in Nederland. Ze missen hun roots en kunnen heel moeilijk wortelen in Nederland. Ze passen zich aan, maar hun hele lijf schreeuwt uit dat er iets niet klopt. Dat krijgen ze zomaar niet opgelost.

Toen ik me in de methodiek van familieopstellingen verdiepte leerde ik dat ook mijn eigen familiegeschiedenis mij zeer sterk heeft gevormd. Door me er meer mee te verbinden vind ik steun en vertrouwen in het leven.

De basis van zelfvertrouwen begint bij hoe je geworteld bent, de verbinding die je voelt met de familie waar je vandaan komt. Het geeft je enorme steun als je daarmee in harmonie bent en voelt dat je in een stevige traditie staat. Je durft het aan om een klein beetje risico te nemen, omdat je verwacht dat het je goed zal doen.

Familie is waar je vandaan komt en bepaalt in grote mate waar je heen gaat. Als je je familie kent dan ken je jezelf. Je familie vormt je hele leven de blauwdruk voor hoe je omgaat met je relaties en ook met de doelen in je leven.

In je genen zitten veel kwaliteiten die je van je (voor)ouders hebt gekregen. Zo ging mijn vader op jonge leeftijd naar het seminarie, net als een aantal van zijn broers. Uiteindelijk werden twee broers priester. Ik denk dat ik van mijn vader en ooms heb meegekregen dat ik graag op een podium sta te vertellen. Als ik op het podium sta voelt het bijna als vertrouwd.

Je familie kan echter ook een last voor je zijn. Problemen die niet goed zijn verwerkt kunnen worden doorgegeven aan de volgende generatie. Ook in dat geval is het goed deze in de ogen te kijken.

Mijn moeder komt uit een familie met een geschiedenis van depressies. Ik ken zelf ook periodes van depressiviteit.

1.1 Genogram

Een genogram is een schematisch overzicht van je familiesysteem. Het is een rijk geannoteerde stamboom. Het beschrijft niet alleen wie wanneer geboren werd en doodging, maar vooral de relaties en interacties tussen familieleden. Het geeft inzicht in wat jouw voorvaderen je hebben meegegeven, en dus kan het ook enigszins verklaren hoe jij in elkaar zit.

Door een genogram te maken kun je mooie en minder mooie, vergeten, verborgen of doodgezwegen familiegebeurtenissen boven tafel krijgen. Dat alles heeft uiteindelijk ook zijn invloed gehad op jouw identiteit. Zo kun je stilstaan bij hoe jij je leven ervaart in de context van de geschiedenis van je ouders en grootouders. Waar zitten de gelijkenissen?

1.2 Weet wat je hebt meegekregen

Aan de hand van het familieoverzicht kun je vragen stellen zoals: Wat heb je meegekregen aan normen en waarden en wat wil je ervan houden? En mag dat? Welke plek heeft iemand binnen het familiesysteem? Hoe ben je van betekenis voor elkaar? Mocht je kind zijn? Bij wie kon je terecht als je het moeilijk had?

[ii]Als kind besef je bijvoorbeeld niet wat het betekent om op te groeien in een gezin waar niet over gevoelens gesproken wordt, of waar je moet zorgen voor een zieke ouder. Pas later, als je volwassen bent, zul je in het contact met anderen merken wat je als kind gemist hebt. Of je zal je afvragen waarom er altijd gezwegen is over bepaalde gebeurtenissen en wat dit heeft teweeggebracht bij de verschillende gezinsleden.

Welke uitspraken hoorde jij je ouders vaak doen? Welke impliciete boodschappen kreeg je van hen mee? Niet eens zozeer door wat ze zeiden, maar door hoe ze handelden?

Mijn ouders gaven mij met regelmaat impliciete en expliciete opdrachten. ‘Wees lief en aardig. Wees voorzichtig.’ En het bekende: ‘Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg.’ Ik voelde me ongemerkt en niet echt vrij. De opmerking: ‘Daar ben jij nog te jong voor,’ heeft mij lang klein gehouden.

Elke familie kent haar eigen verhalen, uitdrukkingen, grappen, geheimen en taboes, die vaak meerdere generaties teruggaan. Dit erfgoed wordt nog duidelijker als een familie naar een ander land verhuist, want dan wordt ze ook de hoeder van de taal en de cultuur van het land waar ze vandaan komen.

Een veel voorkomend voorbeeld van de invloed van familie is dat van mannen verwacht werd (en soms nog steeds!) het beroep van hun vader te kiezen. De man moet het familiebedrijf overnemen, zoals zijn vader het van zijn vader had overgenomen. Deze vaders kunnen hier overigens de beste bedoelingen bij hebben gehad. Vanuit hun ervaring en wereldbeeld was het heel belangrijk en zinvol dat de zoon het bedrijf overnam.

De meest dwingende manier om het familie-erfgoed door te geven is als ouders hun kinderen een delegaat meegeven. De opdracht is: ‘Jij moet uitvoeren wat mij niet gelukt is.’ Een kind dat zijn carrière baseert op wat zijn ouders willen is een typisch geval van zo’n delegaat.

Een legaat vormt een positievere manier om met het familie-erfgoed om te gaan. Dit heeft vaak te maken met het goedmaken van onrecht. Een klassiek voorbeeld zijn de ouders die nooit de kans hebben gehad om te studeren. Ze willen jou als kind wel die kans geven en werken er hard voor om dat te bekostigen.

Je omgeving heeft altijd verwachtingen van je en het is onmogelijk om daar helemaal van los te komen, zeker in de levenslange relaties die je met je familie hebt. Door je er bewust van te zijn maak je je leven makkelijker en voorkom je dat je straks je eigen kinderen opzadelt met jouw onvervulde delegaten.

Ken je loyaliteiten

We zijn altijd loyaal aan onze familie, of we het nu willen of niet en of we het nu zien of niet. De loyaliteit tussen ouders en kinderen is zo sterk dat die altijd een rol zal spelen in je leven. De band met je ouders kan beschadigd raken, maar kan er nooit niet meer zijn.

Vaak heb je helemaal niet in de gaten dat je handelt uit loyaliteit. Het zijn in feite verborgen motivaties, voortkomend uit je familie, maar onbegrijpelijk voor je partner en je omgeving. Welke loyaliteiten spelen bij jou een rol? Hoe het zit met jouw legaten en delegaten? Was jij altijd al een gever, of juist een ontvanger? Is het tijd om daarmee op te houden?

Pas op het moment dat je dit soort motivaties en patronen gaat zien, kun je ervoor kiezen om het anders te doen. Je bent vrij om een andere rol te kiezen dan die het familiesysteem voor jou in gedachten had.

Ken je plek[iii]

Het kan zijn dat je in je jeugd voor je ouders bent gaan zorgen. In dat geval sta je in het familiesysteem boven je ouders. Een bekend voorbeeld waarin iemand niet op de goede plek in het systeem staat is als bij het overlijden van een vader de oudste zoon de rol van de vader in het gezin op zich neemt.

Mensen die goed op hun plek zitten, kunnen vol levenslust functioneren. Een verkeerde plek innemen kan leiden tot fysieke of mentale disbalans en gepaard gaan met gevoelens als boosheid, frustratie, verdriet en onmacht.

1.3 Buig voor je ouders, een oefening in dankbaarheid

Ook mensen die veel vervelende dingen moeten meemaken met hun familie, met name met hun ouders, en zich van hen afwenden, zijn alsnog gebonden. Je kunt je leven lang boos blijven op je ouders omdat je vindt dat ze je tekort hebben gedaan. Het gevaar is dat je overal onrecht gaat zien en je boosheid projecteert op anderen, die je niet kunnen geven waar je naar verlangt.

Weten en accepteren dat je ouders gedaan hebben wat ze konden, en voor jou de beste ouders waren die ze hadden kunnen zijn kan je enorm helpen. Een veel gebruikte oefening is om te buigen voor een portret van je ouders en hen daarmee symbolisch te danken voor het leven dat ze je geschonken hebben. Je eert daarmee je ouders.

Mijn ervaring is dat als je dit regelmatig doet, je je vrijer voelt en je zelfs meer gesteund gaat voelen door je ouders. Alsof ze achter je staan.

Tijdens een opleiding[iv] kreeg ik de opdracht een brief te schrijven aan mijn vader en daarin te schrijven hoeveel ik op hem lijk, wat ik van hem heb gemist en waarom ik van hem hou. Het heeft mij en mijn relatie met mijn vader goed gedaan. Daarna kwamen we nader tot elkaar en werd de band hechter. Ik eer mijn vader met een foto op mijn website en er hangt een foto van mijn moeder op mijn werkkamer. Zo herinner ik mijzelf eraan hen dankbaar te zijn.

1.4 Samenvatting

Doe onderzoek naar je familie. Zorg ervoor dat je in ieder geval de generatie van je grootouders kunt spreken. Dus wacht er niet te lang mee. Maak er een genogram van voor een mooi overzicht.

Spreek met mensen in je omgeving over je genogram. Herken en erken wat het je heeft gebracht. Bekijk wat je wilt vasthouden en wat je wil loslaten. Het zal je bewuster maken van je kwaliteiten en van wat je kunt doen om de plek te vinden waar je het beste functioneert en dus echt jezelf kunt zijn.

Doe de oefening waarin je je ouders eert. Op mijn website vind je een link waar je een gedicht kunt downloaden dat je kunt uitspreken voordat je de buiging inzet. Op mijn website vind je ook vragen die je aan je familie kunt stellen.

[i] Rob Marrevee, 2022, Vaderland, het eerlijke verhaal van een adoptievader, Leessst

[ii] Eelco Smit, 2012, Boek voor mannen, Vrije uitgevers

[iii] Els van Steijn, 2018, De fontein, vind je plek, Thema

[iv] Wibe Veenbaas, 2018, De Maskermaker, systemisch werk en de karakterstrukturen, Het Noorderlicht

Dit was de inhoudsopgave, de inleiding en het eerste hoofdstuk . Als je interesse hebt in het hele boek mail dan naar info@robmarrevee.nl en ik zend je het boek als PDF.